Togstreita á milli ástar og ofbeldis

Flest mál sem koma upp í erfiðum samskiptum fólks geta flokkast undir togstreitu á milli ástar og ofbeldis. Megin verkefni mannsins eru hvort eigi að elska, hjálpa og vernda hvert annað – eða ógna stjórna og meiða, sem illa getur flokkast undir annað en ofbeldi. Ofbeldinu getur síðan verið beitt í nafni ástar, verndar og hjálpar. Línan milli ástar og ofbeldis getur oft verið mjög vandfundin og veikburða.

Eftirfarandi fjögur atriði skýra þetta nánar:

Að drottna og stjórna; Manneskjan er stöðugt að strita við að ná sem bestri stjórn á eigin lífi og um leið á lífi annarra.  Þetta skapar gjarnan árekstra í fjölskyldum.  Það er eðlilegt innan vissra marka að reyna að uppfylla eigin sjálflægar þarfir þar sem einstaklingurinn er þá að ná sem mestu fyrir sig. Það sem þarf að skoða er hvernig valdið og stjórnunin, sem þessu fylgir er notuð.  Jákvæður þroski gerist ef eigingjörn sjálflægni færist í átt til ástarinnar þ.e. óskarinnar um að vera elskaður og geta elskað á móti án þess að nota til þess vald og drottnun.

Löngunin til að vera elskaður; Löngunin að vera elskaður er innbyggð í manneskjuna. Sú löngun getur orðið til þess að viðkomandi sýnir sínar bestu hliðar til að öðlast þessa ást verðskuldað.  Á móti getur þessi löngun orðið að kröfu þar sem ástar er krafist með ýmsum aðferðum og viðkomandi finnst þessari kröfu sinni seint fullnægt af öðrum. Þegar það gerist er stutt í vansældina, pirringinn, “fórnarlambshlutverkið” og ýmiss konar árekstra, sem meira eiga sameiginlegt með ofbeldi en ást.  Viðkomandi reynir ýmislegt til að krefjast athygli og ástar – ef ekki á jákvæðan hátt þá á neikvæðan þar sem samskiptin einkennast oft af gagnrýni og ásökunum.  Þroskinn felst í að skoða og síðan breyta því hvernig ástin er notuð.  Skoða eigin ást sem þiggjandi og veitandi.

Löngunin til að elska og vernda aðra; Löngunin til að elska og vernda er rík í manneskjunni og getur orðið til þess að allt það fallegasta komi fram í henni. Þessi löngun getur þó einnig snúist upp í andhverfu sína – það er ofbeldi. Ofbeldið er þá gjarnan klætt í búning ástarinnar, en hentar henni afar illa. Þá er gengið of langt og farið að drottna, stjórna og ráðskast með.  Þroskinn felst í að skoða hvernig er elskað og verndað, hvaða aðferðir eru notaðar og til hvers þær leiða.

Löngunin til iðrunar og uppbyggingar; Manneskjan er í eðli sínu góð og fæstir vilja skaða aðra viljandi.  Því er löngunin til að gera betur rík.  Það getur þó stundum verið nokkrum vandkvæðum háð er afleiðingar niðurrifsins hafa t.d. haft í för með sér sorg, vantraust, vonleysi, lygar, leyndarmál og einangrun, Þroskinn felst í að skapa farveg fyrir jákvæðari samskipti og þannig möguleikann á að gefa og þiggja ást.  Mikilvægt er að finna leiðir þannig að viðkomandi nái að horfa fram á veginn á uppbyggilegan hátt.

Það sem þarf að vinna með í þróunarferlinu;

• q Fá viðkomandi til að sjá að það eru ekki aðrir sem þurfa að breytast heldur viðhorf, gildi og atferli hans sjálfs.
• q Læra að hafa stjórn á líðan sinni og atferli.  Finna leiðir fyrir neikvæðni.
• q Geta sýnt samkennd, sett sig í spor annarra, fundið til.
• q Mikilvægt er að nota “humor” og hafa von.  Von um lausn erfiðleikanna. “Humor” til að geta séð jákvæðu og björtu hliðarnar. Gott er að komast aðeins “út af fyrir sig” og geta hlegið að aðstæðum – þó erfiðar séu.
• q Þróa jákvæðni og umburðarlyndi.
• q Þróa fyrirgefningu og góðvild. Að geta fyrirgefið, gleymt og horft fram á veginn er mikilvægt m.a. til að komast hjá tilfinningalegu niðurbroti.
• q Þróa jafnvægi og sátt – hafa yfir að ráða mismunandi “sjálfsumönnunar-leiðum”.

Vilborg G. Guðnadóttir vann upp úr bókinni “Sex-love and Violence. Strategies for transformation. Höf: Cloé Madanes. 1990 WWW. Norton and Company, Ltd., 37 Great Russell Sreet, London WC 1B3NU.