10 atriði varðandi skýr tjáskipti!

Atriðin byggja að hluta til á tjáskiptakenningum Virginiu Satir og hugmyndum Fritz Perls og Walter Kempler´s.

 “Það er eins og – þú veist – maður gæti sagt – einhvern veginn – að hið – talaða mál – sé eiginlega – ef maður gæti sagt svo – orðið – a – óljóst”.

Fjallað er um 10 atriði um skýr tjáskipti, auðvitað eru þessi atriði ekki algild m.a. vegna þess að tjáskipti þurfa “lausan taum” og eiga að vera eign og bera einkenni persónunnar sem er að tjá sig. Þetta er því frekar leiðarljós eða minnislisti, sem oft getur komið sér vel og leyst ýmis vandamál.

Talaðu fyrir sjálfa(n) þig:

 Talaðu fyrir sjálfa(n) þig þ.e. segðu “Ég er…” “Mér finnst…” o.s.frv. í staðinn fyrir “Maður er…” “Mörgum finnst…” Það ert þú sem ert að segja frá og tala fyrir sjálfa(n) þig en ekki aðra. Þú getur t.d. aldrei haft á röngu að standa þegar þú ert að tjá þína eigin persónulegu skoðun eða líðan, en auðveldlega haft á röngu að standa þegar þú ert að túlka fyrir aðra.

Biddu um það sem þú vilt fá:

 Leiktu ekki gátuleiki við aðra. Það er nauðsynlegt að þú tjáir óskir þínar, þarfir og langanir þannig að ábyrgðin sé þín og aðrir skilji þig.

Neitaðu að gefa það sem þig langar ekki til að gefa:

 Veittu fólki ekki fyrirgefningu nema að þú sért tilbúin til þess. Veittu ekki stuðning ef þú ert í vafa. Lofaðu ekki upp í ermina á þér. Láttu ekki sem þú elskir, ef þú gerir það ekki. Skýrt “nei” getur verið það ljúfasta sem þú gætir gefið öðrum, ef það er sönn tjáning frá þér. Ást og kærleikur er að gefa til kynna hvar þú stendur.

Tjáðu þig að fullu, ekki bara til hálfs:

 Segðu það sem þú meinar og meinaðu það sem þú segir. Forðastu “tvöföld skilaboð” þ.e. að segja eitt og meina annað, eða ætlast til þess að aðrir viti hvernig þér líður og hvað þú vilt án þess að þú segir það.

Forðastu afsakanir:

 Afsakanir eru eitt af leiðinlegustu vopnum stjórnseminnar. Afsakanir eru einna lúmskastar af þeim aðferðum sem til eru til þess að komast hjá því að horfast í augu við raunveruleikann og læra að þekkja sjálfan sig betur. Ef þér finnst í raun og veru að þú hafir komið illa fram, þá er bara að koma öðruvísi fram héðan af. Láttu ekki samviskubitið hylja þér sýn.

Talaðu um nútíðina en tönnlastu ekki á fortíð/framtíð:

 Þú getur hvorki gert upp við hið liðna né tekist á við framtíðina nema þú sért fær um að vera þú sjálfur hér og nú. Kvíði og öryggisleysi stafa oftast af hugsunum um framtíðina og margar afsakanir eiga rót sína að rekja til fortíðarinnar. Þetta kemur í veg fyrir að einstaklingurinn sé í sambandi við nútíðina. Þú skalt ekki falla fyrir þeim freistingum að nota afsakanir frá fortíðinni og hræðsluna við framtíðina til að flýja frá öðrum og sjálfum þér. Fortíðin er liðin og framtíðin ókomin.

Taktu ákveðna afstöðu – hættu að tala almennt um hlutina:

 Dæmi: “Enginn kann við mig” Í staðinn nefnir þú þann sem ekki kann við þig og þá er hægt að taka á málinu. “Maður er alltaf hræddur í vissum tilfellum”. Hvað áttu við þarna? “Enginn tekur mig alvarlega”. Hver tekur þig ekki alvarlega?

Segðu hvað þér finnst sjálfum í stað þess að spyrja:

 Dæmi: “Líður þér ekki illa þegar þú ekur svona hratt?” Það sem þú ert raunverulega að segja er “Aktu hægar, mér líður illa” “Heldur þú að fólki þyki þetta ekki undarlegt”. Þú ert að segja “Mér finnst þetta undarlegt”.

Taktu stundum heilann úr sambandi og hlustaðu á líkamann:

 Líkaminn hefur það skítt, hendurnar titra, hjartað berst, munnurinn er þurr, vöðvarnir spenntir og aumir – en heilinn krefst þess að hugur og líkami séu róleg og yfirveguð. Þess vegna lætur þú ekki á neinu bera og “harkar af þér”. Síðan endarðu e.t.v. veikur á líkama og sál og “skilur ekkert hvers vegna”.

Notaðu minna Hvers vegna? en meira Hvernig? og Hvað?

 Spurningin Hvers vegna? er áleitin og krefst alltaf skýringa, skýringa sem oft eru ekki fyrir hendi. Í þessarri spurningu getur einnig falist mikil ásökun.

Unnið af Vilborgu G. Guðnadóttur 1995